Spółka komandytowa spółka z o.o krok po kroku w postępowaniu

Konstrukcja prawna, w której spółka z ograniczoną odpowiedzialnością pełni rolę komplementariusza w spółce komandytowej (popularnie zwana „spółką z o.o. sp.k.”), od lat stanowi jedno z najbardziej cenionych rozwiązań w polskim prawie handlowym. Łączy ona w sobie zalety elastyczności spółki osobowej z bezpieczeństwem finansowym, jakie oferuje spółka kapitałowa. Choć zmiany przepisów podatkowych z ostatnich lat wpłynęły na opłacalność fiskalną tego rozwiązania, pod kątem ochrony majątku prywatnego wspólników wciąż pozostaje ono strukturą niezwykle atrakcyjną. W poniższym artykule szczegółowo, krok po kroku, omawiamy procedurę zakładania, rejestracji oraz funkcjonowania tego typu podmiotu.

Istota hybrydowej struktury: Dlaczego sp. z o.o. sp.k.?

Aby dobrze zrozumieć procedurę tworzenia tej struktury, należy najpierw pojąć mechanizm jej działania. Spółka komandytowa jest spółką osobową. Oznacza to, że nie posiada ona osobowości prawnej, lecz ma zdolność prawną – może we własnym imieniu nabywać prawa i zaciągać zobowiązania. W spółce komandytowej występują dwa rodzaje wspólników o zupełnie odmiennej odpowiedzialności i uprawnieniach:

Komplementariusz – wspólnik, który odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczeń, całym swoim majątkiem osobistym. To on również reprezentuje spółkę na zewnątrz i prowadzi jej sprawy.
Komandytariusz – wspólnik, którego odpowiedzialność za zobowiązania spółki jest ograniczona do wysokości tzw. sumy komandytowej określonej w umowie. Z reguły nie ma on prawa do reprezentowania spółki, pełniąc rolę inwestora pasywnego.

Geniusz konstrukcji „spółka z o.o. sp.k.” polega na tym, że rolę komplementariusza (czyli wspólnika odpowiadającego bez ograniczeń) powierza się spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Ponieważ spółka z o.o. jest osobą prawną, to ona odpowiada za długi spółki komandytowej swoim majątkiem. Majątek prywatny osób fizycznych (zarządu oraz udziałowców spółki z o.o., którzy jednocześnie są zazwyczaj komandytariuszami w spółce komandytowej) pozostaje całkowicie bezpieczny. W efekcie ryzyko biznesowe zostaje ograniczone do wysokości kapitału zakładowego spółki z o.o. oraz wkładów wniesionych do spółki komandytowej.

Krok 1: Założenie i rejestracja spółki z o.o. (Komplementariusza)

Pierwszym etapem procedury jest utworzenie podmiotu, który będzie pełnił rolę komplementariusza. Nie można zarejestrować spółki komandytowej ze spółką z o.o. w organizacji, dlatego spółka z o.o. musi być w pełni zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) przed podpisaniem umowy spółki komandytowej.

Powołanie zarządu i struktura udziałów

Założyciele muszą podjąć decyzję o strukturze udziałowej spółki z o.o. Najczęściej wspólnikami spółki z o.o. zostają te same osoby, które później będą komandytariuszami w spółce komandytowej. Minimalny kapitał zakładowy spółki z o.o. wynosi obecnie 5 000 PLN. Kluczowe jest również powołanie zarządu – to właśnie członkowie zarządu spółki z o.o. będą w przyszłości podpisywać umowy i reprezentować spółkę komandytową.

Procedura rejestracji spółki z o.o.

Spółkę z o.o. można założyć na dwa sposoby:

Tradycyjnie u notariusza: Wymaga sporządzenia umowy spółki w formie aktu notarialnego. Pozwala na dowolne ukształtowanie zapisów umowy. Następnie wniosek o rejestrację składa się elektronicznie przez Portal Rejestrów Sądowych (PRS).
Przez system S24: Rejestracja odbywa się w pełni online przy użyciu wzorca umowy. Jest to rozwiązanie szybsze i tańsze, jednak ogranicza swobodę kształtowania zapisów umowy spółki.

Po pomyślnej rejestracji w KRS, spółka z o.o. otrzymuje numery NIP oraz REGON. Dopiero w tym momencie staje się pełnoprawnym podmiotem zdolnym do wejścia w rolę komplementariusza.

Krok 2: Przygotowanie umowy spółki komandytowej

Mając gotową spółkę z o.o., można przystąpić do sporządzenia umowy spółki komandytowej. Stronami tej umowy będą spółka z o.o. jako komplementariusz, reprezentowana przez swój zarząd, oraz osoby fizyczne lub inne podmioty jako komandytariusze.

Kluczowe elementy umowy spółki komandytowej

Umowa spółki komandytowej musi zawierać określone elementy wymagane przez Kodeks spółek handlowych. Należą do nich: firma (nazwa) spółki, która musi bezwzględnie zawierać pełne brzmienie firmy komplementariusza wraz z oznaczeniem „spółka komandytowa” (np. „ABC Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa”), siedziba i przedmiot działalności, wskazanie wkładów wspólników oraz ich wartości, suma komandytowa stanowiąca granicę odpowiedzialności każdego komandytariusza, a także udział w zyskach i stratach.

Forma zawarcia umowy

Podobnie jak w przypadku spółki z o.o., umowę spółki komandytowej można zawrzeć w formie aktu notarialnego lub za pośrednictwem systemu S24. Wybór drogi notarialnej jest zalecany, gdy wspólnicy chcą wprowadzić niestandardowe zapisy dotyczące m.in. dziedziczenia praw, ograniczeń w zbywaniu ogółu praw i obowiązków czy specyficznego podziału zysków.

Krok 3: Postępowanie rejestracyjne przed KRS

Po podpisaniu umowy spółki komandytowej, kolejnym krokiem jest złożenie wniosku o jej wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. Od lipca 2021 roku wszystkie wnioski do KRS dla spółek handlowych składa się wyłącznie drogą elektroniczną.

Złożenie wniosku przez Portal Rejestrów Sądowych (PRS)

Wniosek składa się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego PRS. Do wniosku należy dołączyć skany wymaganych dokumentów (lub podać numer aktu z Centralnego Rejestru Aktów Notarialnych). Do wniosku załącza się umowę spółki komandytowej, listę wspólników wraz z ich adresami do doręczeń, oświadczenia osób reprezentujących komplementariusza o zgodzie na pełnienie funkcji oraz dowód uiszczenia opłaty sądowej w wysokości 500 PLN za wpis oraz 100 PLN za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Krok 4: Obowiązki po uzyskaniu wpisu w KRS

Uzyskanie wpisu w KRS oznacza formalne powstanie spółki komandytowej. To jednak nie koniec procedury. Nowo powstały podmiot musi dopełnić kilku kluczowych formalności w ściśle określonych terminach.

Zgłoszenie danych uzupełniających (NIP-8)

W terminie 21 dni od dnia wpisu do KRS (lub 7 dni, jeśli spółka zamierza odprowadzać składki na ubezpieczenia społeczne), należy złożyć do właściwego urzędu skarbowego formularz NIP-8 zawierający dane uzupełniające.

Zgłoszenie do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR)

Spółka komandytowa ma bezwzględny obowiązek zgłoszenia swoich beneficjentów rzeczywistych do CRBR w terminie 14 dni od dnia wpisu spółki do KRS. Niedopełnienie tego obowiązku grozi bardzo wysokimi karami finansowymi.

Zasady reprezentacji spółki komandytowej w praktyce

Jednym z najczęstszych błędów popełnianych przez przedsiębiorców działających w tej strukturze jest nieprawidłowa reprezentacja spółki. Zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych, spółkę komandytową reprezentuje wyłącznie komplementariusz. Komandytariusz może reprezentować spółkę jedynie jako pełnomocnik lub prokurent. W praktyce oznacza to, że przy podpisywaniu umów w imieniu spółki komandytowej podpis składa zarząd spółki z o.o. działającej jako komplementariusz.

Opodatkowanie spółki komandytowej

Od 1 stycznia 2021 roku wszystkie spółki komandytowe w Polsce stały się podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych (CIT). Oznacza to, że zyski spółki są opodatkowane dwukrotnie: najpierw na poziomie spółki, a następnie na poziomie wspólników przy wypłacie dywidendy. Ustawodawca przewidział jednak mechanizmy łagodzące to podwójne opodatkowanie, w tym prawo komplementariusza do odliczenia od swojego podatku dochodowego kwoty podatku CIT zapłaconego przez spółkę komandytową.

Porównanie: S24 czy wizyta u notariusza?

Wybór ścieżki rejestracji ma fundamentalne znaczenie dla przyszłego funkcjonowania spółki. System S24 umożliwia szybkie zawarcie umowy przy użyciu gotowego wzorca w zaledwie 24-48 godzin. Ma to jednak istotne wady, ponieważ wzorzec umowy jest sztywny i nie pozwala na wprowadzenie specyficznych regulacji. Z kolei wizyta u notariusza i sporządzenie umowy w formie aktu notarialnego daje pełną swobodę kontraktową, co pozwala precyzyjnie dostosować zapisy do indywidualnych potrzeb wspólników.

Koszty funkcjonowania i likwidacji struktury

Decydując się na strukturę sp. z o.o. sp.k., należy liczyć się z podwójnymi kosztami administracyjnymi. Zarówno spółka z o.o., jak i spółka komandytowa są zobowiązane do prowadzenia pełnej księgowości (księgi rachunkowe). Oznacza to konieczność sporządzania dwóch osobnych sprawozdań finansowych każdego roku oraz opłacania podwójnych usług biura rachunkowego. Likwidacja takiej struktury również jest procesem złożonym i kosztownym, wymagającym przeprowadzenia formalnego postępowania likwidacyjnego dla obu spółek.

Praktyczny przykład zastosowania struktury

Wyobraźmy sobie sytuację, w której dwaj przedsiębiorcy, Marek i Paweł, postanawiają zrealizować projekt deweloperski polegający na budowie osiedla domów jednorodzinnych. Inwestycja wiąże się z dużym ryzykiem finansowym. Marek i Paweł zakładają najpierw spółkę „Inwestycje Deweloperskie Sp. z o.o.” z kapitałem zakładowym 5 000 PLN. Obaj wchodzą w skład jej zarządu. Następnie rejestrują spółkę „Inwestycje Deweloperskie Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa”. Spółka z o.o. zostaje komplementariuszem z udziałem w zysku wynoszącym 1%. Marek i Paweł zostają komandytariuszami, wnosząc wkłady po 100 000 PLN każdy, a ich suma komandytowa zostaje określona na 20 000 PLN. Ich udział w zysku wynosi po 49.5%. Podczas budowy jeden z podwykonawców doznaje wypadku i żąda od spółki komandytowej odszkodowania w wysokości 1 000 000 PLN. Majątek spółki komandytowej nie wystarcza na pokrycie tego roszczenia. Wierzyciel może skierować egzekucję do majątku komplementariusza, czyli „Inwestycje Deweloperskie Sp. z o.o.”. Spółka ta odpowiada bez ograniczeń, ale jej jedynym majątkiem jest kapitał zakładowy (5 000 PLN). Wierzyciel nie może sięgnąć do prywatnych majątków Marka ani Pawła, ponieważ jako komandytariusze wnieśli oni swoje wkłady w całości, a ich odpowiedzialność osobista została wyłączona. Dzięki tej strukturze ich prywatne domy, samochody i oszczędności są w pełni bezpieczne.

Podsumowanie i rekomendacje

Struktura spółki komandytowej ze spółką z o.o. jako komplementariuszem to potężne narzędzie prawne, które przy prawidłowym wdrożeniu i prowadzeniu zapewnia maksymalny poziom bezpieczeństwa biznesowego. Choć proces rejestracji wymaga przejścia przez skomplikowaną procedurę dwuetapową, a bieżąca obsługa księgowa i prawna generuje wyższe koszty niż w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej, korzyści w postaci ochrony majątku prywatnego są nie do przecenienia.