Przykład pozwu rozwodowego bez orzekania o winie krok po kroku w postępowaniu

Decyzja o zakończeniu małżeństwa nigdy nie należy do łatwych, jednak gdy obie strony są zgodne co do konieczności rozstania, najrozsądniejszym i najszybszym rozwiązaniem jest rozwód bez orzekania o winie. Taka forma rozstania pozwala zminimalizować stres, ograniczyć koszty sądowe oraz uniknąć długotrwałego i wyczerpującego emocjonalnie procesu dowodowego. Kluczem do sprawnego przeprowadzenia całej procedury jest poprawnie sporządzony pozew rozwodowy. W poniższym artykule przedstawiamy szczegółowe omówienie tego dokumentu, analizujemy wymogi formalne, wskazujemy najczęstsze błędy oraz prezentujemy praktyczny przykład pozwu, który ułatwi przejście przez tę procedurę krok po kroku.

Czym jest rozwód bez orzekania o winie?

Rozwód bez orzekania o winie, potocznie nazywany rozwodem za porozumieniem stron, opiera się na zgodnym wniosku obojga małżonków. Zgodnie z polskim prawem rodzinnym, a dokładniej z art. 57 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, sąd na zgodne żądanie małżonków zaniecha orzekania o winie. W takiej sytuacji skutki prawne są takie, jakby żaden z małżonków nie ponosił winy za rozkład pożycia małżeńskiego.

Aby sąd mógł w ogóle orzec rozwód, muszą zostać spełnione tzw. przesłanki pozytywne. Oznacza to, że między małżonkami musi nastąpić zupełny i trwały rozkład pożycia. Rozkład jest zupełny, gdy ustały wszelkie więzi łączące małżonków: duchowa (uczuciowa), fizyczna (intymna) oraz gospodarcza (wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego). Trwałość rozkładu oznacza z kolei, że doświadczenie życiowe pozwala przyjąć, iż małżonkowie nie powrócą już do wspólnego pożycia. Sąd rodzinny bada te okoliczności podczas rozprawy, przesłuchując strony.

Jednocześnie nie mogą zaistnieć przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby orzeczenie rozwodu. Rozwód jest niedopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych powodów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Zalety rozwodu bez orzekania o winie

Wybór tej drogi procesowej niesie za sobą szereg korzyści, zarówno finansowych, jak i psychicznych:

  • Szybkość postępowania: W większości przypadków, przy zgodnym stanowisku stron i braku małoletnich dzieci, sąd może orzec rozwód już na pierwszej rozprawie.
  • Oszczędność kosztów: Opłata stała od pozwu o rozwód wynosi 600 zł. W przypadku rozwodu bez orzekania o winie, sąd po uprawomocnieniu się wyroku zwraca powodowi połowę tej kwoty (300 zł), a drugi małżonek ma obowiązek zwrócić połowę pozostałej części (150 zł). Ostateczny koszt opłaty sądowej dla każdej ze stron wynosi więc zaledwie 150 zł.
  • Mniejszy poziom stresu: Brak konieczności powoływania świadków na okoliczność zdrady, awantur czy innych przewinień sprawia, że rozprawa przebiega w spokojniejszej atmosferze.
  • Ochrona prywatności: Szczegóły z życia intymnego i osobistego małżonków nie są drobiazgowo analizowane przez sąd, co pozwala zachować godność obu stronom.

Elementy formalne pozwu rozwodowego – co musi zawierać pismo?

Pozew o rozwód jest pismem procesowym, które inicjuje postępowanie przed sądem. Musi spełniać ogólne warunki pisma procesowego określone w Kodeksie postępowania cywilnego oraz szczególne wymogi dla pozwu. Każdy przykład pozwu rozwodowego bez orzekania o winie musi zawierać następujące elementy:

  1. Miejscowość i data: Umieszczone w prawym górnym rogu pisma.
  2. Oznaczenie sądu: Sądem właściwym rzeczowo do rozpoznania sprawy o rozwód jest zawsze Sąd Okręgowy. Pozew należy skierować do sądu, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze mieszka. W braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a gdy i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda.
  3. Dane stron: Należy podać imię, nazwisko, adres zamieszkania oraz numer PESEL powoda (osoby wnoszącej pozew) oraz imię, nazwisko i adres zamieszkania pozwanego (drugiego małżonka).
  4. Tytuł pisma: Na środku strony należy umieścić czytelny nagłówek, np. „Pozew o rozwód bez orzekania o winie”.
  5. Wnioski (petitum pozwu): To najważniejsza część, w której powód precyzyjnie określa swoje żądania. Należy tu sformułować wniosek o rozwiązanie małżeństwa przez rozwód bez orzekania o winie, a także wnioski dotyczące wspólnych małoletnich dzieci (władza rodzicielska, kontakty, alimenty) oraz wniosek o przeprowadzenie dowodów.
  6. Uzasadnienie: Część opisowa, w której należy przedstawić historię małżeństwa, opisać okoliczności, które doprowadziły do rozkładu pożycia, oraz wykazać, że rozpad ten jest zupełny i trwały.
  7. Podpis: Pozew musi zostać własnoręcznie podpisany przez powoda (lub jego pełnomocnika).
  8. Lista załączników: Spis wszystkich dokumentów dołączonych do pozwu.

Sąd rodzinny a dobro małoletnich dzieci

Jeżeli małżonkowie posiadają wspólne małoletnie dzieci, sąd w wyroku rozwodowym musi obligatoryjnie rozstrzygnąć o kluczowych kwestiach dotyczących ich dalszego wychowania. Choć sprawę rozwodową prowadzi Sąd Okręgowy, to w tym zakresie działa on jako sąd rodzinny, stawiając dobro dziecka na pierwszym miejscu. W pozwie należy zawrzeć wnioski dotyczące:

  • Władzy rodzicielskiej: Można wnioskować o powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom (wymaga to zazwyczaj przedstawienia zgodnego porozumienia wychowawczego) lub o powierzenie władzy jednemu z rodziców z ograniczeniem władzy drugiego do określonych obowiązków i uprawnień.
  • Miejsca zamieszkania dziecka: Należy wskazać, przy którym z rodziców małoletnie dziecko będzie miało stałe miejsce pobytu.
  • Kontaktów z dzieckiem: Rodzice mogą wnieść o nieorzekanie o kontaktach (jeśli są zgodni i nie chcą sztywnego harmonogramu w wyroku) lub precyzyjnie określić dni i godziny spotkań, a także kwestie ferii, wakacji i świąt.
  • Alimentów: Każdy rodzic ma obowiązek współfinansowania kosztów utrzymania dziecka. W pozwie należy wskazać konkretną kwotę, jaką pozwany ma łożyć co miesiąc na rzecz małoletniego, oraz uzasadnić wysokość tych potrzeb.

Jak opisać rozkład pożycia w uzasadnieniu pozwu?

Uzasadnienie pozwu o rozwód bez orzekania o winie powinno być zwięzłe, ale jednocześnie musi dostarczyć sądowi dowodów na to, że małżeństwo rzeczywiście przestało istnieć. Należy opisać, kiedy strony zawarły związek małżeński, czy posiadają dzieci oraz jak układały się ich relacje na początku małżeństwa. Następnie należy wskazać moment zwrotny – kiedy zaczęły pojawiać się konflikty, nieporozumienia lub kiedy nastąpiło stopniowe oddalenie się od siebie.

Kluczowe jest wykazanie zerwania trzech więzi:

  • Więź duchowa: Ustało uczucie miłości, szacunku i wzajemnego wsparcia. Małżonkowie stali się dla siebie obcymi ludźmi.
  • Więź fizyczna: Małżonkowie zaprzestali współżycia fizycznego (warto wskazać przybliżoną datę, np. od roku, od kilku miesięcy).
  • Więź gospodarcza: Strony nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, posiadają osobne budżety, nie podejmują wspólnych decyzji finansowych (nawet jeśli ze względów ekonomicznych nadal mieszkają pod jednym dachem, należy wyjaśnić, że prowadzą osobne życia).

Praktyczny przykład pozwu rozwodowego bez orzekania o winie

Poniżej znajduje się przykładowa struktura, która obrazuje, jak powinien wyglądać prawidłowo sformułowany pozew rozwodowy w sytuacji, gdy małżonkowie posiadają jedno małoletnie dziecko i wypracowali porozumienie.

Gdańsk, dnia 15 października 2023 r.

Do:
Sąd Okręgowy w Gdańsku
II Wydział Cywilny Rodzinny
ul. Nowe Ogrody 30/34
80-803 Gdańsk

Powódka:
Anna Kowalska (PESEL: 85010112345)
zam. ul. Długa 1/2, 80-827 Gdańsk

Pozwany:
Jan Kowalski
zam. ul. Szeroka 3/4, 80-835 Gdańsk

POZEW O ROZWÓD
bez orzekania o winie

Działając w imieniu własnym, wnoszę o:

  1. Rozwiązanie przez rozwód małżeństwa powódki Anny Kowalskiej z domu Nowak i pozwanego Jana Kowalskiego, zawartego w dniu 10 czerwca 2010 roku przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w Gdańsku (numer aktu małżeństwa: USC/123/2010) – bez orzekania o winie stron;
  2. Powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem stron: Jakubem Kowalskim, urodzonym dnia 12 kwietnia 2015 roku w Gdańsku, obojgu rodzicom, z ustaleniem, że miejscem zamieszkania małoletniego dziecka będzie każdorazowe miejsce zamieszkania matki (powódki);
  3. Zaniechanie orzekania o kontaktach pozwanego z małoletnim synem Jakubem Kowalskim, z uwagi na wypracowanie przez rodziców zgodnego porozumienia w tym zakresie;
  4. Zasądzenie od pozwanego Jana Kowalskiego na rzecz małoletniego Jakuba Kowalskiego alimentów w kwocie po 800 zł (słownie: osiemset złotych) miesięcznie, płatnych do rąk matki dziecka do 10. dnia każdego miesiąca z góry, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat;
  5. Przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron na okoliczność zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego oraz na okoliczność sytuacji opiekuńczo-wychowawczej małoletniego Jakuba Kowalskiego;
  6. Przeprowadzenie dowodu z dokumentów wymienionych w załącznikach na okoliczności wskazane w uzasadnieniu pozwu.

UZASADNIENIE

Strony zawarły związek małżeński w dniu 10 czerwca 2010 roku w Gdańsku. Z tego związku narodziło się jedno małoletnie dziecko – Jakub Kowalski, urodzony 12 kwietnia 2015 roku. Małżonkowie przez pierwsze lata pożycia tworzyli zgodną rodzinę. Jednak od około dwóch lat między stronami dochodziło do coraz częstszych nieporozumień na tle światopoglądowym oraz planów na przyszłość. Podjęte próby terapii małżeńskiej nie przyniosły rezultatu.

Od stycznia 2023 roku ustały między stronami wszelkie więzi fizyczne oraz duchowe. Strony nie prowadzą również wspólnego gospodarstwa domowego – powódka i pozwany zamieszkują osobno, samodzielnie pokrywając koszty swojego utrzymania. Rozkład pożycia małżeńskiego ma charakter trwały i zupełny, a powrót stron do wspólnego pożycia nie jest możliwy. Rozwód nie wpłynie negatywnie na dobro małoletniego syna stron, który został przygotowany do nowej sytuacji i ma zapewnioną stałą opiekę obojga rodziców. Strony wypracowały zgodne porozumienie wychowawcze, które załączają do niniejszego pozwu.

Wskazana kwota alimentów w wysokości 800 zł miesięcznie jest adekwatna do usprawiedliwionych potrzeb małoletniego syna oraz możliwości zarobkowych pozwanego, który wyraził zgodę na tę kwotę.

Mając na uwadze powyższe, wnoszę jak na wstępie.

(własnoręczny podpis powódki)

Załączniki:
1. Odpis pozwu wraz z załącznikami dla strony pozwanej;
2. Oryginał odpisu skróconego aktu małżeństwa;
3. Oryginał odpisu skróconego aktu urodzenia małoletniego syna;
4. Porozumienie rodzicielskie (plan wychowawczy);
5. Dowód uiszczenia opłaty sądowej w kwocie 600 zł.

Wnioski dowodowe w sprawie o rozwód

Nawet przy pełnej zgodzie małżonków, sąd nie może orzec rozwodu automatycznie na podstawie samego pisma. Polskie procedury wymagają przeprowadzenia postępowania dowodowego, choćby w minimalnym zakresie. Głównym dowodem w sprawie o rozwód bez orzekania o winie jest przesłuchanie stron. Sąd zadaje małżonkom pytania dotyczące historii ich związku, przyczyn rozpadu oraz relacji z dziećmi.

W pozwie należy zawnioskować o przeprowadzenie następujących dowodów:

  • Przesłuchanie stron: Kluczowy dowód, bez którego orzeczenie rozwodu jest niemożliwe. Sąd must osobiście usłyszeć od małżonków potwierdzenie, że ich związek faktycznie się rozpadł.
  • Dowody z dokumentów: Przede wszystkim odpisy aktów stanu cywilnego (akt małżeństwa, akty urodzenia dzieci). Są to dokumenty niezbędne do wykazania legitymacoj procesowej i stanu cywilnego stron.
  • Porozumienie rodzicielskie: Jeśli strony mają dzieci, pisemny plan wychowawczy stanowi istotny dowód na to, że rodzice potrafią współdziałać dla dobra dziecka, co ułatwia sądowi podjęcie decyzji o pozostawieniu pełni władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom.

Opłaty sądowe i koszty postępowania

Wniesienie pozwu o rozwód wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty sądowej. Opłata ta jest stała i wynosi obecnie 600 zł. Można ją opłacić na dwa sposoby:

  1. Przelewem na rachunek bankowy właściwego Sądu Okręgowego (potwierdzenie przelewu należy wydrukować i dołączyć do pozwu).
  2. Zakupem znaków opłaty sądowej (e-znaki) w kasie sądu lub przez internetowy portal Ministerstwa Sprawiedliwości i naklejeniem ich na oryginał pozwu.

Jak wspomniano wcześniej, przy rozwodzie bez orzekania o winie sąd z urzędu zwraca powodowi kwotę 300 zł po uprawomocnieniu się wyroku. Pozostałe 300 zł jest dzielone po połowie między strony, co oznacza, że pozwany ma obowiązek zwrócić powodowi kwotę 150 zł. W efekcie rzeczywisty koszt opłaty sądowej dla każdego z małżonków wynosi jedynie 150 zł. Jeśli stronę reprezentuje zawodowy pełnomocnik (adwokat lub radca prawny), należy doliczyć koszty jego wynagrodzenia oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Najczęstsze błędy przy wnoszeniu pozwu o rozwód

Chociaż procedura rozwodu bez winy jest uproszczona, błędy formalne w pozwie mogą znacznie opóźnić całe postępowanie. Do najczęstszych uchybień należą:

  • Brak podpisu pod pozwem: Pozew jest pismem procesowym i musi zostać własnoręcznie podpisany przez powoda. Brak podpisu skutkuje wezwaniem sądu do uzupełnienia braków formalnych w terminie 7 dni.
  • Brak odpisu pozwu: Do sądu należy złożyć dwa egzemplarze pozwu – jeden dla sądu (wraz z oryginalnymi załącznikami), a drugi (odpis) przeznaczony dla pozwanego małżonka.
  • Brak wymaganych załączników: Dołączenie kserokopii zamiast oryginalnych odpisów aktów stanu cywilnego (aktu małżeństwa i urodzenia dzieci) jest częstym błędem. Sąd wymaga dokumentów urzędowych w oryginale.
  • Zły adresat (niewłaściwość sądu): Skierowanie pozwu do sądu rejonowego zamiast okręgowego. Sprawy rozwodowe zawsze rozpatruje Sąd Okręgowy.
  • Niewskazanie numeru PESEL: Powód ma obowiązek podać swój numer PESEL w pierwszym piśmie procesowym.

Podsumowanie – jak przygotować się do rozprawy?

Po złożeniu prawidłowo opłaconego pozwu wraz z załącznikami, sąd doręcza odpis pisma pozwanemu, zakreślając mu termin na złożenie odpowiedzi na pozew (zazwyczaj 14 dni). Jeśli pozwany w odpowiedzi potwierdzi, że również wnosi o rozwód bez orzekania o winie i zgadza się z warunkami dotyczącymi dzieci, sąd wyznaczy termin rozprawy.

Na samą rozprawę warto przyjść z przygotowanymi odpowiedziami na podstawowe pytania sądu: od kiedy małżonkowie nie mieszkają razem, od kiedy nie współżyją, czy widzą szansę na uratowanie małżeństwa oraz jak zamierzają dzielić się opieką nad dziećmi. Dzięki wcześniejszemu uzgodnieniu stanowisk, rozprawa rozwodowa bez orzekania o winie trwa zazwyczaj nie dłużej niż kilkanaście minut i kończy się wydaniem wyroku na pierwszym posiedzeniu.