Kiedy złożyć umowa na dwa lata jaki okres wypowiedzenia?

Rozwiązanie stosunku pracy to procedura, która wymaga od obu stron – zarówno zatrudnionego, jak i zatrudniającego – doskonałej znajomości przepisów prawa pracy. Jednym z najczęstszych pytań, jakie zadają sobie osoby zatrudnione na podstawie kontraktów terminowych, jest to: kiedy złożyć umowę na dwa lata i jaki okres wypowiedzenia będzie w tym przypadku obowiązywał? Choć odpowiedź może wydawać się prosta, polskie przepisy zawierają szereg niuansów, które decydują o ostatecznym terminie rozwiązania umowy. W niniejszym artykule szczegółowo analizujemy zasady rządzące wypowiadaniem umów na czas określony, ze szczególnym uwzględnieniem kontraktów dwuletnich.

1. Okres wypowiedzenia przy umowie na dwa lata – od czego zależy?

Wielu pracowników błędnie zakłada, że o długości okresu wypowiedzenia decyduje wyłącznie rodzaj aktualnie trwającej umowy lub czas, na jaki została ona zawarta. W rzeczywistości kluczowym czynnikiem w polskim prawie pracy jest tzw. staż pracy u danego pracodawcy (zakładowy staż pracy). Oznacza to, że do okresu zatrudnienia, od którego zależy długość wypowiedzenia, wlicza się wszystkie okresy pracy u tego samego pracodawcy, bez względu na przerwy w zatrudnieniu czy liczbę wcześniej zawartych umów.

Zgodnie z art. 36 § 1 Kodeksu pracy, okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony oraz umowy o pracę zawartej na czas określony (w tym umowy na dwa lata) wynosi:

2 tygodnie – jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy;
1 miesiąc – jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy;
3 miesiące – jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Jeśli zatem Twoja umowa okres opiewa na dokładnie dwa lata i jest to Twoja pierwsza umowa u tego pracodawcy (a Twój łączny staż w tej firmie wynosi np. 1,5 roku), Twój okres wypowiedzenia będzie wynosił 1 miesiąc. Gdyby jednak okazało się, że przed tą dwuletnią umową pracowałeś w tej samej firmie na podstawie innych umów (np. na okres próbny lub wcześniejszej umowy na czas określony) i łączny staż pracy przekroczył 3 lata, wówczas okres wypowiedzenia wydłuży się automatycznie do 3 miesięcy.

2. Kiedy złożyć wypowiedzenie? Praktyczne zasady liczenia terminów

Samo ustalenie długości okresu wypowiedzenia to dopiero połowa sukcesu. Równie ważne jest prawidłowe określenie momentu, w którym należy złożyć dokument, aby umowa rozwiązała się w pożądanym przez nas terminie. W prawie pracy obowiązują specyficzne reguły obliczania terminów, które różnią się od standardowych zasad kodeksu cywilnego.

Zasada kończenia się okresu wypowiedzenia w ostatnim dniu miesiąca

Dla okresów wypowiedzenia wyrażonych w miesiącach (czyli 1 miesiąc oraz 3 miesiące) kluczowa jest zasada, że okres wypowiedzenia zawsze kończy się w ostatnim dniu miesiąca kalendarzowego. Sam bieg wypowiedzenia rozpoczyna się natomiast od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono oświadczenie o wypowiedzeniu.

Co to oznacza w praktyce dla pracownika i pracodawcy? Przyjrzyjmy się następującemu mechanizmowi:

Jeśli chcesz, aby Twoja umowa rozwiązała się z dniem 30 listopada, a obowiązuje Cię 1-miesięczny okres wypowiedzenia, musisz złożyć pismo najpóźniej 31 października.
Jeśli złożysz wypowiedzenie choćby jeden dzień później, np. 1 listopada, okres wypowiedzenia rozpocznie swój bieg dopiero 1 grudnia i zakończy się 31 grudnia. W ten sposób czas trwania stosunku pracy wydłuży się o niemal cały miesiąc.

Zasada kończenia się okresu wypowiedzenia w sobotę

W rzadkich przypadkach, gdy staż pracy u danego pracodawcy wynosi mniej niż 6 miesięcy (mimo że umowa została podpisana na dwa lata), okres wypowiedzenia wynosi 2 tygodnie. W tej sytuacji okres wypowiedzenia liczony w tygodniach zawsze kończy się w sobotę. Bieg wypowiedzenia rozpoczyna się w pierwszą niedzielę po złożeniu pisma i trwa dokładnie 14 dni, kończąc się w sobotę po upływie dwóch tygodni.

3. Jak prawidłowo obliczyć staż pracy u danego pracodawcy?

Prawidłowe obliczenie stażu pracy jest kluczowe dla uniknięcia błędów związanych z zastosowaniem niewłaściwego okresu wypowiedzenia. Do stażu pracy u danego pracodawcy wlicza się:

Okresy zatrudnienia na podstawie wszystkich dotychczasowych umów o pracę (na okres próbny, na czas określony, na czas nieokreślony).
Okresy przerw między umowami, jeśli przepisy szczególne tak stanowią.
Okresy nauki – uwaga: okresy nauki wliczają się do wymiaru urlopu wypoczynkowego, ale nie wliczają się do stażu pracy, od którego zależy okres wypowiedzenia. Tutaj liczy się wyłącznie faktyczne zatrudnienie u danego pracodawcy.
Okresy przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę w trybie art. 23[1] Kodeksu pracy (wówczas nowy pracodawca staje się z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy i przejmuje cały staż pracownika).

4. Procedura składania wypowiedzenia krok po kroku

Aby proces rozwiązania umowy przebiegł sprawnie i zgodnie z prawem, warto trzymać się ściśle określonej procedury:

Krok 1: Przygotowanie dokumentu. Wypowiedzenie powinno być sporządzone na piśmie. Musi zawierać dane pracownika, dane pracodawcy, datę i miejsce sporządzenia, jednoznaczne oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia oraz podpis składającego.

Krok 2: Ustalenie odpowiedniego momentu. Przeanalizuj kalendarz. Jeśli obowiązuje Cię miesięczny okres wypowiedzenia, zaplanuj złożenie dokumentu pod koniec miesiąca, pamiętając o dniach wolnych od pracy w dziale kadr.

Krok 3: Doręczenie pisma. Pismo można doręczyć osobiście (warto przygotować dwa egzemplarze, aby na jednym uzyskać podpis potwierdzający odbiór z datą) lub wysłać pocztą – najlepiej listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (ZPO). W przypadku wysyłki pocztowej, za datę złożenia oświadczenia uznaje się dzień, w którym pracodawca mógł realnie zapoznać się z jego treścią (najczęściej dzień doręczenia przesyłki lub odebrania jej z poczty, a nie dzień nadania).

Krok 4: Okres wypowiedzenia a obowiązki. W trakcie okresu wypowiedzenia pracownik ma obowiązek świadczenia pracy, chyba że pracodawca zwolni go z tego obowiązku (z zachowaniem prawa do wynagrodzenia) lub strony uzgodnią wykorzystanie zaległego urlopu.

5. Najczęstsze błędy popełniane przez strony stosunku pracy

Niedopatrzenia przy rozwiązywaniu umów terminowych mogą prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i finansowych. Oto najczęstsze z nich:

Błędne założenie, że umowa na czas określony nie może być wypowiedziana. Przed lutym 2016 roku wypowiedzenie umowy na czas określony było możliwe tylko wtedy, gdy strony wyraźnie przewidziały taką klauzulę w umowie. Obecnie każda umowa na czas określony (w tym umowa na dwa lata) może być wypowiedziana przez każdą ze stron na ogólnych zasadach, bez konieczności wpisywania specjalnych klauzul do umowy.
Złożenie wypowiedzenia zbyt późno. Przekroczenie terminu nawet o jeden dzień (np. złożenie pisma 1 maja zamiast 30 kwietnia) skutkuje przesunięciem terminu rozwiązania umowy o cały miesiąc.
Brak formy pisemnej. Choć ustne wypowiedzenie umowy jest skuteczne (prowadzi do rozwiązania umowy), to stanowi ono naruszenie przepisów prawa pracy, co daje drugiej stronie podstawę do dochodzenia roszczeń przed sądem.
Nieprawidłowe obliczenie stażu pracy. Pominięcie wcześniejszych okresów zatrudnienia u tego samego pracodawcy i zastosowanie np. 1-miesięcznego okresu wypowiedzenia zamiast należnego 3-miesięcznego.

6. Rola sądu pracy w sporach dotyczących wypowiedzenia

W sytuacjach, gdy dochodzi do naruszenia przepisów dotyczących wypowiadania umów, sprawą może zająć się sąd pracy. Dotyczy to m.in. sytuacji, gdy pracodawca zastosuje zbyt krótki okres wypowiedzenia. Zgodnie z art. 49 Kodeksu pracy, w razie zastosowania okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu wymaganego, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy.

Pracownik, który uważa, że wypowiedzenie umowy na czas określony nastąpiło z naruszeniem przepisów (np. bez zachowania formy pisemnej lub z naruszeniem ochrony przed wypowiedzeniem), ma prawo wnieść odwołanie do sądu pracy w terminie 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę.

7. Praktyczny przykład (Case Study)

Pani Anna została zatrudniona w firmie produkcyjnej na podstawie umowy o pracę na czas określony wynoszący dwa lata. Umowa rozpoczęła się 1 stycznia 2022 roku i miała trwać do 31 grudnia 2023 roku. Była to jej pierwsza umowa u tego pracodawcy. W sierpniu 2023 roku Pani Anna otrzymała atrakcyjną ofertę pracy w innej firmie i postanowiła złożyć wypowiedzenie.

Analiza sytuacji Pani Anny:

Staż pracy: Od 1 stycznia 2022 roku do sierpnia 2023 roku minęło ponad 1,5 roku. Staż pracy mieści się w przedziale między 6 miesięcy a 3 lata.
Okres wypowiedzenia: Wynosi dokładnie 1 miesiąc.
Planowanie terminu: Pani Anna chce rozpocząć nową pracę od 1 października 2023 roku. Aby jej obecna umowa rozwiązała się z dniem 30 września 2023 roku, musi złożyć pisemne wypowiedzenie najpóźniej w ostatnim dniu roboczym sierpnia, czyli do 31 sierpnia 2023 roku.
Skutek: Jeśli Pani Anna złoży wypowiedzenie 31 sierpnia, jej okres wypowiedzenia będzie trwał od 1 do 30 września. 30 września będzie jej ostatnim dniem pracy, a od 1 października będzie mogła legalnie podjąć nowe zatrudnienie.

8. Podsumowanie i rekomendacje dla pracowników i pracodawców

Rozwiązanie umowy na dwa lata wymaga precyzji w obliczeniach i znajomości przepisów Kodeksu pracy. Kluczem do sukcesu jest właściwe określenie zakładowego stażu pracy oraz bezwzględne przestrzeganie zasady, że miesięczne okresy wypowiedzenia kończą się zawsze z ostatnim dniem miesiąca. Zarówno pracownik, jak i pracodawca powinni dbać o formę pisemną dokumentów oraz o rzetelne potwierdzenie daty ich doręczenia, co w razie ewentualnego sporu stanowi kluczowy dowód przed sądem pracy.