Przekroczenie prędkości o 38 km jaki mandat a obowiązki osoby ukaranej

Przekroczenie dozwolonej prędkości to jedno z najpowszechniejszych wykroczeń drogowych, z jakimi stykają się polscy kierowcy. Choć wielu uważa, że przekroczenie limitu o niespełna 40 km/h nie niesie za sobą dramatycznych konsekwencji, rzeczywistość prawna po nowelizacjach taryfikatora mandatów jest znacznie bardziej surowa. Przekroczenie prędkości o 38 km/h kwalifikuje się do przedziału od 31 do 40 km/h, co wiąże się z konkretnymi sankcjami finansowymi, punktami karnymi oraz szeregiem obowiązków, które nakłada na kierowcę polskie prawo. W niniejszej publikacji szczegółowo analizujemy, jakie konsekwencje niesie za sobą to wykroczenie, jak wyglądają obowiązki osoby ukaranej oraz jakie kroki prawne można podjąć po otrzymaniu mandatu.

Wymiar kary: Jaki mandat i ile punktów karnych za przekroczenie o 38 km/h?

Polski taryfikator mandatów opiera się na sztywnych przedziałach prędkości. Przekroczenie prędkości o 38 km/h mieści się w przedziale „od 31 do 40 km/h”. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, za ten czyn kierowcy grozi mandat karny w wysokości 800 złotych. Jest to stawka podstawowa, która dotyczy kierowców popełniających to wykroczenie sporadycznie.

Sytuacja komplikuje się w przypadku tak zwanej recydywy drogowej. Przepisy wprowadzające dwukrotnie wyższe kary za ponowne popełnienie tego samego wykroczenia w ciągu dwóch lat weszły w życie z myślą o kierowcach nagminnie łamiących prawo. Jeśli kierowca w ciągu 24 miesięcy od dnia popełnienia poprzedniego wykroczenia polegającego na przekroczeniu prędkości (również w przedziale od 31 do 40 km/h lub wyższym) zostanie ponownie zatrzymany za to samo przewinienie, kwota mandatu wzrośnie dwukrotnie. Oznacza to, że za przekroczenie prędkości o 38 km/h w warunkach recydywy mandat wyniesie aż 1600 złotych.

Oprócz dotkliwej kary finansowej, kierowca musi liczyć się z dopisaniem do jego konta punktów karnych. Za przekroczenie prędkości o 38 km/h policjant nałoży na kierującego 9 punktów karnych. Warto pamiętać, że limit punktów karnych wynosi 24 dla doświadczonych kierowców oraz 20 dla osób, które posiadają prawo jazdy krócej niż rok. Jednorazowe otrzymanie 9 punktów karnych stanowi więc poważne obciążenie konta kierowcy i przybliża go do utraty uprawnień do kierowania pojazdami.

Dla kierowców posiadających uprawnienia krócej niż rok, limit punktów karnych wynosi 20. Oznacza to, że otrzymanie 9 punktów karnych za jednym razem konsumuje niemal połowę dopuszczalnego limitu. Dla kierowców z dłuższym stażem limit wynosi 24 punkty. Przekroczenie tego progu skutkuje automatycznym skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (egzamin teoretyczny i praktyczny) oraz badanie psychologiczne. Warto podkreślić, że od września 2023 roku przywrócono możliwość redukcji punktów karnych poprzez udział w odpłatnym szkoleniu w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego (WORD). Szkolenie takie pozwala na odpisanie 6 najstarszych punktów karnych, jednak można w nim uczestniczyć nie częściej niż raz na 6 miesięcy, a uprawnienie to nie przysługuje młodym kierowcom w pierwszym roku od uzyskania prawa jazdy.

Podstawa prawna i kwalifikacja czynu

Wykroczenie polegające na niedostosowaniu się do ograniczeń prędkości jest regulowane przez ustawę z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Zgodnie z art. 92a Kodeksu wykroczeń, kto, prowadząc pojazd, nie stosuje się do ograniczenia prędkości określonego ustawą lub znakiem drogowym, podlega karze grzywny. Szczegółowe stawki mandatów określa rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń, potocznie zwane taryfikatorem.

Z kolei kwestia punktów karnych regulowana jest przez ustawę Prawo o ruchu drogowym oraz odpowiednie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego. W świetle tych przepisów punkty karne są przypisywane automatycznie do konta kierowcy w centralnej ewidencji (CEPiK) po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia, czyli w tym przypadku po przyjęciu mandatu karnego lub po wydaniu prawomocnego wyroku przez sąd.

Obowiązki osoby ukaranej mandatem karnym

Otrzymanie mandatu karnego nakłada na kierowcę szereg obowiązków o charakterze formalnym i finansowym. Ignorowanie tych procedur może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i egzekucyjnych. Poniżej przedstawiamy kluczowe obowiązki ukaranej osoby.

1. Decyzja o przyjęciu lub odmowie przyjęcia mandatu

Pierwszym i najważniejszym momentem jest chwila, w której funkcjonariusz policji lub innego uprawnionego organu proponuje nałożenie mandatu karnego. Kierowca ma pełne prawo do odmowy jego przyjęcia. Należy jednak pamiętać o konsekwencjach obu decyzji. Przyjęcie mandatu karnego (podpisanie go) sprawia, że staje się on prawomocny. Oznacza to formalne przyznanie się do winy i brak możliwości odwołania się od samej zasadności ukarania (poza wyjątkowymi sytuacjami określonymi w ustawie). Odmowa przyjęcia mandatu skutkuje skierowaniem sprawy do sądu rejonowego, który zbada sprawę w toku postępowania o wykroczenie.

Odmowa przyjęcia mandatu uruchamia całą machinę proceduralną. Funkcjonariusz policji ma wówczas obowiązek sporządzenia dokumentacji, w tym wniosku o ukaranie do sądu. Kierowca zostanie wezwany na komisariat w charakterze osoby, wobec której istnieje uzasadniona podstawa do skierowania wniosku o ukaranie, celem złożenia wyjaśnień. W toku postępowania sądowego obwiniony ma prawo do składania wniosków dowodowych, na przykład o powołanie biegłego z zakresu metrologii czy analizy zapisów wideo, w celu wykazania, że urządzenie pomiarowe dokonało błędnego odczytu. Należy jednak pamiętać, że w razie przegranej przed sądem, do kwoty grzywny (która może zostać wymierzona w wyższej wysokości niż proponowany mandat) doliczone zostaną koszty sądowe oraz opłata zryczałtowana za postępowanie.

2. Terminowe opłacenie mandatu

W przypadku przyjęcia mandatu kredytowanego (najczęstszy rodzaj mandatu wręczany na miejscu kontroli), ukarany kierowca ma obowiązek uregulować należność w terminie 7 dni od dnia jego odbioru. Wpłaty należy dokonać na indywidualny rachunek bankowy wskazany na blankiecie mandatowym lub na konto Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, który obsługuje płatności z tytułu mandatów karnych w Polsce. Niedotrzymanie tego terminu uruchamia procedurę egzekucyjną.

3. Obowiązek wskazania kierującego pojazdem

Często zdarza się, że przekroczenie prędkości zostaje zarejestrowane przez fotoradar należący do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego (GITD). W takim przypadku wezwanie do zapłaty lub wskazania sprawcy trafia do właściciela pojazdu. Właściciel ma wówczas prawny obowiązek (wynikający z art. 96 § 3 Kodeksu wykroczeń) wskazania, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Niewywiązanie się z tego obowiązku jest odrębnym wykroczeniem, za które grozi bardzo wysoka grzywna, często znacznie przewyższająca mandat za samo przekroczenie prędkości.

Procedura odwoławcza – Czy można uchylić prawomocny mandat?

Wielu kierowców po powrocie do domu i ochłonięciu z emocji zaczyna żałować decyzji o przyjęciu mandatu. Pojawia się pytanie, czy można się od niego odwołać. Zgodnie z art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, prawomocny mandat karny podlega uchyleniu jedynie w ściśle określonych przypadkach. Może to nastąpić wyłącznie wtedy, gdy grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie, bądź w sytuacji, gdy czyn został popełniony w obronie koniecznej, stanie wyższej konieczności lub w innych okolicznościach wyłączających odpowiedzialność.

Wniosek o uchylenie mandatu musi spełniać wymogi formalne pisma procesowego. Powinien zawierać oznaczenie sądu, dane wnioskodawcy, wskazanie serii i numeru mandatu, datę jego nałożenia oraz uzasadnienie wskazujące na zaistnienie przesłanek z art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Sąd rozpoznaje wniosek na posiedzeniu, w którym skarżący ma prawo wziąć udział. Jeżeli sąd uzna wniosek za zasadny, uchyla mandat, a wpłacona kwota podlega zwrotowi. W przeciwnym razie wniosek zostaje odrzucony, a rozstrzygnięcie to jest ostateczne i nie przysługuje na nie zażalenie.

Należy wyraźnie podkreślić, że sąd nie będzie badał, czy kierowca rzeczywiście jechał z prędkością o 38 km/h za szybko, ani czy pomiar był dokładny. Sąd zbada jedynie, czy czyn, za który nałożono mandat, w ogóle jest wykroczeniem w świetle polskiego prawa. Dlatego też kwestionowanie błędów pomiarowych urządzenia radarowego po przyjęciu mandatu jest w praktyce bezskuteczne.

Konsekwencje nieopłacenia mandatu w terminie

Zignorowanie obowiązku opłacenia mandatu w siedmiodniowym terminie nie sprawi, że sprawa odejdzie w zapomnienie. Państwo dysponuje skutecznymi narzędziami windykacyjnymi. W pierwszej kolejności sprawa trafia do urzędu skarbowego, który rozpoczyna procedurę egzekucji administracyjnej. Najczęstszym i najmniej uciążliwym dla dłużnika sposobem ściągnięcia należności jest potrącenie kwoty mandatu wraz z kosztami egzekucyjnymi z nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT). Jeśli kierowca nie ma nadpłaty podatku, organ egzekucyjny może dokonać zajęcia środków na rachunku bankowym, zająć część wynagrodzenia za pracę lub emerytury. W skrajnych przypadkach do drzwi ukaranej osoby może zapukać poborca skarbowy.

Praktyczny przykład (Case Study)

Aby lepiej zobrazować opisywaną procedurę, posłużmy się praktycznym przykładem. Pan Tomasz poruszał się drogą krajową w obszarze zabudowanym, gdzie obowiązywało ograniczenie prędkości do 50 km/h. Na skutek nieuwagi Pan Tomasz jechał z prędkością 88 km/h. Został zatrzymany przez patrol policji korzystający z laserowego miernika prędkości. Pomiar wykazał przekroczenie prędkości o dokładnie 38 km/h.

Policjant poinformował Pana Tomasza o popełnieniu wykroczenia i zaproponował mandat w wysokości 800 złotych oraz 9 punktów karnych. Pan Tomasz, wiedząc, że rzeczywiście jechał za szybko, przyjął mandat kredytowany. Od tego momentu na Panu Tomaszu zaczęły ciążyć obowiązki ukaranej osoby. Otrzymał on blankiet z indywidualnym numerem konta bankowego. Pan Tomasz miał dokładnie 7 dni na wykonanie przelewu. Zrobił to trzeciego dnia za pośrednictwem bankowości elektronicznej. Punkty karne zostały automatycznie przypisane do jego konta w systemie CEPiK. Ponieważ Pan Tomasz nie popełnił żadnego innego wykroczenia drogowego w ciągu ostatnich dwóch lat, stawka 800 złotych była stawką podstawową. Gdyby jednak Pan Tomasz rok wcześniej został ukarany za podobne przekroczenie prędkości, nałożony mandat wyniósłby 1600 złotych w ramach recydywy.

Najczęstsze błędy popełniane przez kierowców

Kierowcy w kontaktach z organami kontroli ruchu drogowego popełniają szereg błędów, które mogą kosztować ich utratę prawa jazdy lub niepotrzebne koszty finansowe. Do najczęstszych należą:

Bezrefleksyjne przyjmowanie mandatu przy wątpliwościach co do pomiaru: Jeśli kierowca ma uzasadnione podejrzenia, że pomiar został wykonany nieprawidłowo (np. w pobliżu linii wysokiego napięcia, przy gęstym ruchu innych pojazdów lub przez nieprzeszkolonego funkcjonariusza), przyjęcie mandatu zamyka drogę do obrony. W razie wątpliwości lepiej odmówić przyjęcia mandatu i przedstawić swoje argumenty przed sądem.
Przeoczenie terminu płatności: Opóźnienie w zapłacie generuje dodatkowe koszty egzekucyjne i może prowadzić do nagłego zablokowania środków na koncie bankowym przez urząd skarbowy.
Błędne przekonanie o terminie ważności punktów karnych: Wielu kierowców uważa, że punkty karne kasują się po roku od momentu popełnienia wykroczenia. Zgodnie z aktualnymi przepisami, okres jednego roku na usunięcie punktów karnych liczy się od dnia opłacenia mandatu, a nie od dnia popełnienia czynu. Zwlekanie z płatnością wydłuża czas, w którym punkty widnieją na koncie kierowcy.
Ignorowanie wezwań z fotoradarów: Brak odpowiedzi na pismo z GITD w wyznaczonym terminie skutkuje skierowaniem sprawy do sądu z oskarżeniem o niewskazanie kierującego, co wiąże się z surowszymi karami finansowymi.

Podsumowanie i rekomendacje prawne

Przekroczenie prędkości o 38 km/h to poważne wykroczenie drogowe, które niesie za sobą dotkliwe konsekwencje w postaci mandatu w wysokości 800 zł (lub 1600 zł w przypadku recydywy) oraz 9 punktów karnych. Osoba ukarana musi pamiętać o rygorystycznych terminach – ma tylko 7 dni na opłacenie mandatu kredytowanego lub na ewentualne złożenie wniosku o jego uchylenie, przy czym ta druga opcja jest możliwa tylko w bardzo rzadkich, określonych ustawowo sytuacjach. Najlepszą rekomendacją prawną dla każdego kierowcy jest dokładne zapoznanie się ze swoimi prawami w momencie kontroli drogowej. Jeśli pomiar budzi wątpliwości, prawo do odmowy przyjęcia mandatu jest skutecznym narzędziem pozwalającym na zweryfikowanie dowodów przed niezawisłym sądem. W przypadku podjęcia decyzji o przyjęciu mandatu, kluczowe jest jego niezwłoczne opłacenie, aby uniknąć egzekucji administracyjnej oraz jak najszybciej rozpocząć bieg rocznego terminu na usunięcie punktów karnych z ewidencji CEPiK.